Miesięczne archiwum: Luty 2013

Rośliny oleiste

Niezwykle popularne, szacuje się, że pod względem powierzchni uprawy zajmują drugie miejsce po zbożach. Dokładna powierzchnia upraw nie jest znana ze względu na brak danych o powierzchni zasiewów niektórych roślin (zwłaszcza oliwek, palmy oleistej i kokosowej).

Soja jest najcenniejszą spośród roślin oleistych. Duża zawartość białka i tłuszczu sprawia, że znajduje ona szerokie zastosowanie jako roślina alimentacyjna i paszowa. Mimo istnienia wielu odmian przystosowanych do różnych warunków klimatycznych (wymagania ma zbliżone do kukurydzy) uprawa jest mało rozpowszechniona. Czołowym producentem są St. Zjedn. Ameryki, dostarczające blisko połowę światowej produkcji (47%), na skalę masową jest też uprawiana w Brazylii (21%) i Chinach. Właśnie Chiny były do niedawna jedynym dostawcą soi na rynki światowe, jednak wszechstronne zastosowanie i wysoka rentowność uprawy tej rośliny zapoczątkowały jej rosnącą popularność.

Czytaj dalej

Intensywny rozwój przemysłu w XIX wieku

Intensywny rozwój przemysłu w XIX wieku wpłynął na fizjonomię miast, powstawały dzielnice przemysłowe (często w bezpośrednim sąsiedztwie starówki) i mieszkalne dzielnice robotnicze, pełne wielo-piętrowych domów, ciasnych ulic, pozbawione terenów zielonych. Przykładem mogą być przemysłowe-miasta Wlk.. .Brytanii. jak Liyer- . pool czy Manchester. Współcześnie wiele z tych dzielnic wyburza się, robiąc miejsce pod bardziej funkcjonalną zabudowę.

Czytaj dalej

Rasa czarna

Obok przedstawicieli ras i odmian w „czystej postaci” na świecie żyje wielu mieszańców – potomków rożnych ras. Potomostwo rodziców pochodzących z rasy białejj. czarnej określa się mianem mulatów. natomiast rasy białej i żółtej~(a~konOEetme~]^ odmian) mianem metysów- Główne obszary występowania rasy białej to: Europa, Azja Zachodnia, Półwysep Indyjski, Północna Afryka

Czytaj dalej

Słonecznik

Słonecznik to roślina o dużych wymaganiach glebowych i termicznych, odporna natomiast na brak wody (jej naturalnym siedliskiem są tereny stepowe). Uprawiany głównie w klimacie umiarkowanym i podzwrotnikowym. Główni producenci to: Rosja, Ukraina, Mołdawia, Turcja, Hiszpania, Francja, Argentyna i St. Zjedn. Ameryki.

Rzepak, podobnie jak słonecznik, ma duże wymagania glebowe. Bardzo popularny jest w Europie (z wyjątkiem obszarów północnych). Główni producencji rzepaku to: Chiny (31% produkcji światowej), Kanada (17%), Indie (10,5%) a w Europie Francja i Niemcy.

Czytaj dalej

Oceany i morza

W oceanach i morzach gromadzone jest około 96% ogólnej ilości wody i zajmują one 71% powierzchnijmli ziemskiej. Morza i oceany traktowane razem noszą nazwę Wszechoceanu lub Oceanu Światowego. Granice między oceanami są umowne.

Ocean Spokojny (Pacyfik) zajmuje powierzchnię 179 min łon2, średnia głębokość wynosi 3957 m, średnie zasolenie 34,9%o, średnia temperatura 19,1°C, największą głębią jest Rów Mariański – 11 034 m.

Czytaj dalej

Religie

Religie odegrały ogromną rolę w historii ludzkości. Wyprawy Krzyżowe i wieloletnie wojny o podłożu religijnym kształtowały podziały społeczne i polityczne świata, nie pozostawały również bez wpływu na ekonomię i gospodarkę. Nawet współcześnie, w dobie ekumenizmu, religia jest kartą przetargową w rękach polityków i ugrupowań terrorystycznych, czego przykładem jest trwający nieprzerwanie od lat konflikt pomiędzy katolikami a protestantami w Irlandii Północnej. Religia może jednak nie tylko dzielić narody, ale również odgrywać rolę czynnika integracyjnego. W ostatnich latach coraz częściej pojawiają się wezwania do zjednoczenia krajów islamskich. Mimo wyraźnych podtekstów ekonomicznych i politycznych, a nawet militarnych (wezwanie do świętej wojny ze światem chrześcijańskim), taka integracja

Czytaj dalej

Metoda izolinii

Sygnatury mogą być zróżnicowane pod względem wielkości, koloru (mogą być np. dwubarwne) i kształtu. Metoda zasięgów polega na przedstawieniu na mapie obszaru występowania danego zjawiska. Najczęściej stosuje się na mapie kontur odpowiadający powierzchni, na jakiej występuje zjawisko. W przypadku gdy cały obszar występowania zjawiska jest przedsta-wiony na mapie, nie ma problemu z określeniem miejsca występowania, dodatkowo może być ten obszar zakreskowany czy też pokolorowany.

Czytaj dalej

Pogoda i klimaty kuli ziemskiej

Pogoda jest to zespół zjawisk zachodzących w troposferze w danej ęhwili lub w ciągupewnego okresu czasu w danym miejscu. Pogodę charakteryzują takie elementy, jak: temperatura powietrza, opady, ci- śnienie, wiatry, zachmurzenie, nasłonecznienie, wilgotność itp. Pogoda jest zmienna w czasie. O typie pogody można mówić, gdy utrzymuje się ona przez kilka dni lub kilkadziesiąt godzin. Przyczyną zmian może byćpowstanie, rozwój i przemieszczanie sie układów barycznych, mas powietrza i frontów atmosferycznych. Wpływ na stany pogody mają warunki lokalne, jak: ukształtowanie terenu, wysokość nad poziom morza, odległość od zbiorników wodnych itp. W zależnośćfod miejsca na Ziemi występują różne typy pogody. Typ pogody dominujący na danym terenie decyduje o klimacie tego obszaru. Klimatem nazywamy ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji normalny przebieg pogody, zarówno jej stanów, jak i poszczególnych jej składników.,. Okresem minimalnym, na, podstawie którego można określić typ klimatu, jest 10 lat. Czynnikami kształtującymi klimat są te same czynniki, które kształtują pogodę. Klimaty na Ziemi rozmieszczone są strefowo z wyjątkiem klimatu górskie- go, który jest astrefowy i może występować na każdej szcrokości geograficznej. -}ego szczególną cechą jest spadek temperatury wraz z wysokością oraz inwersja temperatury w dolinach, polegająca na tym, że w dolnej warstwie powietrza temperatura jest niższa niż w warstwielezącej. wyżej . Ponadto w tym klimacie występują wiatry typu Jenowego oraz wysokie opady. Na szczególną uwagę zasługuje wzajemne oddziaływanie lądów i mórz. Z tego też powodu wyróżnia się klimaty o cechach morskich i lądowych. Dla ldimatu morskiego charakterystyczne są: chłodne lato, łagodna zima, małe roczne i do-bowe amplitudy temperatur powietrza poniżej 23°C. Zbiorniki wod-ne wpływają na dużą zawartość pary wodnej w powietrzu, co wiąże się z dużym zachmurzeniem i opadami przez cały rok. Natomiast w ldimacie lądowym lato jest upalne, a zima mroźna. Występują tu duże amplitudy temperatur dobowe i roczne przekraczające 23°C. Występuje tu mała wilgotność powietrza i małe zachmurzenie powodujące małą ilość opadów, głównie latem.

Czytaj dalej

Skład chemiczny wody morskiej

Pod względem chemicznym skład wody morskiej jest niezmiernie złożony, występują w niej wszystkie typy pierwiastków, zawartych w skorupie ziemskiej, lecz ich koncentracja jest zmienna w czasie

i przestrzeni. Najwięcej jest chlorków, z czego chlorek sodu stanowi 78% substancji rozpuszczonych w wodzie oraz chlorek magnezu 11%. Drugą grupa są siarczany, a mianowicie siarczan magnezu 4,7% i siarczan wapnia 3,6%. Pozostałe związki i pierwiastki stano-wią niecałe 3%. Słony smak wodzie morskiej nadaje chlorek sodu. Średnia wartość zasolenia wynosi 35%o i jest zależna od takich czynników, jak: temperatura i parowanie, opady i dopływ słodkich wód rzekami. Wielkość zasolenicTw morzach otwartych podlega niewiel- kim wahaniom, zaś w zamkniętych jest większe zróżnicowanie. Obszarami o największym zasoleniu są obszary zwrotnikowe (do 38%o), co związane jest z dużym parowaniem i małymi opadami. Nieco mniejsze wartości są w strefie równikowej – 34%o, co jest związane z deszczami zenitalnymi i doprowadzaniem słodkich wód

Czytaj dalej

Średnia gęstość zaludnienia

Powyższe dane nie odzwierciedlają zróżnicowania, z jakim mamy do czynienia w przypadku poszczególnych kontynentów. W Europie, gdzie średnia gęstość zaludnienia wynosi 69 osób na km2, są kraje tak gęsto zaludnione, jak Belgia (334 osoby na km2), Holandia (378 o&ób-_na_lari^_,_. czy absolutny^emro|rejskr^rdiordzista – Monako

JakT”już^wspominaliśmy w poprzednich rozdziałach, rozmieszczenie ludności na świecie to w ogromnej mierze efekt oddziaływania czynników przyrodniczych. Wydaje się więc naturalne, że największymi skupiskami ludności są nizinne obszary..streiy klimatu umiar- . kowanego i obszary podzwrotnikowe, gdzie panują warunki korzyst- ne dla rozwoju rolnictwa – z wyłączeniem pustynnych obszarów Afryki. Tereny słabo zaludnione-to^:slrHixównikowa (zwyjątkiem terytoriów wyspiarskićhTiak Indonezja) i obszarv~pódbiegijnnwe.

Czytaj dalej