Miesięczne archiwum: Kwiecień 2013

Rolnictwo i użytkowanie ziemi

Wpływ czynników przyrodniczych i antropogenicznych na rozwój rolnictwa. Rolnictwo jest jedną z najstarszych form działalności gospodarczej człowieka i jest najbardziej uzależnione od wpływów środowiska ge-ograficznego. Rośliny uprawne mają określone wymagania co do temperatury ilości dni słonecznych w roku, zaopatrzenia w wodę i żyzności gleb. Człowiek może dostosować się do środowiska dobierając rośliny, których uprawa jest możliwa w danych warunkach lub też starać się adaptować środowisko dla potrzeb uprawy.

Czytaj dalej

Minerały

Mineraiy są to pierwiastki lub związki chemiczne o określonym składzie chemicznym i swoistych właściwościach fizycznych, powstające w skorupie ziemskiej wskutek działania procesów geologicznych. Są one podstawowym składnikiem skorupy ziemskiej. Minerały mają uporządkowaną budowę wewnętrzną, tzn. atomy i cząsteczki są ułożone w pewien charakterystyczny dla danego minerału sposób. Formy, które^wyJiazują-prawidłowa wielościenną postać, zewnętrzną. nazywane są kryształami. Z reguły postać zewnętrzna minerałów jest nieprawidłowa, co jest spowodowane niezbyt korzystnymi warunkami krystalizacji. Obecnie znamy ponad 3000 minerałów, przy czym około 250 z-nięh odgrywa dużą rolę w budowie sko- rupy ziemskiej. Są to minerały skałotwórcze, do których między innymi zaliczamy:

Czytaj dalej

Skaty osadowe pochodzenia chemicznego

Proces wytrącania się związków chemicznych w zbiornikach wodnych przebiega szczególnie silnie w warunkach intensywnego parowania. W wodach słonych wytrącają się najpierw wapienie, potem gips i anhydryt, a:n-aJ.tońcu sóUcamienna-tp&tasowa. W Polsce zło- ża soli powstałe w ten sposób występują na Kujawach. Podkarpaciu i Zatoce Puckiej, a złoża gipsów w Niecce Nidziańskiei. Przykładem wapienia może byc wapień naciekowy, powstający wskutek wytrącania się z roztworów węglanowych, ściekających po formach jaskiniowych. Przykładem mogą być stalaktyty, stalagmity i inne nacieki.

Czytaj dalej

Fałdy ogromnych rozmiarów

Istniejące na Ziemi góry, w zależności od powstania i budowy ge-ologicznej, dzielą się na: fałdowe, zrebowe, wulkaniczne i grzebiety śródoceaniczne. Góry fałdowe są najczęściej spotykanym typem gór. Ciągną się długimi łańcuchami w obrębie wszystkich kontynentów. Przykładem są Alpy, Karpaty, Himalaje, Andy, Kordyliery i Atlas.

Zbudowane są z fałdów i płaszczowin. Fałdy są to powyginane warstwy skalne, gdzie część wypukła fałdu nazywana jest antykliną,

Czytaj dalej

Obieg wody w przyrodzie

Hydrosfera jest to wodna powłoka Ziemi, zaliczamy tu wody w morzach i oceanach, jeziorach, rzekach, wodę w postaci lodu w lo-dowcach i lądolodach, wody podziemne, wodę w atmosferze, wilgoć glebową i wodę zawartą w biosferze. Ocenia się, że na Ziemi znajduje się około 1339,8 min km3 wody. Woda zawarta w oceanach i mo-rzach stanowijokoło 96%, woda w postaci lodu tworzącego lodowce

Czytaj dalej

Współrzędne geograficzne

Wszystkie punkty na Ziemi poza biegunami zataczają kręgi z za- chodujia wschód. Jeden obrót Ziemi wokóŁ własnej osi odpowiada 24 godzinom, czyli coT godzinę następuje obrót o 15°. Linie łączące biegunjrto południki, zaś prostopadłe do nich to równoleżniki. Dzięki nim można precyzyjnie wyznaczyć położenie danego punktu na Ziemi. Każdemu punktowi można przyporządkować tylko jeden południk i jeden równoleżnik, inaczej mówiąc, każdy punkt posiada swoją długość geograficzną i szerokość geograficzną^czyli współrzędne geograficzne. Pod pojęciem szerokości geograficznej rozu-

Czytaj dalej

Wraz z postępem naukowo-technicznym

Występowanie w sąsiedztwie miasta żyznych gleb umożliwia rozwój intensywnego rolnictwa towarowego, a tym samym stymuluje rozwój samego miasta – ogromnego rynku zbytu.

Wraz z postępem naukowo-technicznym rola naturalnych czynników miastotwórczych zaczęła ulegać wyraźnemu ograniczeniu. Dzięki rozwojowi nowoczesnych środków transportu miasta mogą funkcjonować w oparciu o dostawy żywności nawet z bardzo odległych terenów. Współczesne, wydajne systemy nawadniające umożliwiają rozwój miast otoczonych zewsząd pustynią, jak np. liczne miasta w Kalifornii i w krajach Afryki Północnej. Współcześnie mówi

Czytaj dalej

Urodzajność

Niezbędna dla życia roślin jest również woda. Jej niedobór jest czynnikiem najsilniej warunkującym rozwój rolnictwa, ponieważ, jak się szacuje, ponad 75% powierzchni gruntów na świecie cierpi na stały bądź okresowy deficyt wody. Warunki cieplne i wodne decydują o istnieniu dwóch stref o ograniczonych możliwościach rozwoju rolnictwa – pustynnej suchej i polarnej zimnej.

Czytaj dalej

Procesy epejrogeniczne (lądotwórcze)

Ruchy epejrogeniczne są to bardzo powolne ruchy pionowe skorupy ziemskiej o..xharakterze odwracalnym i obejmujące duże obszary, nawet całe kontynenty~litÓre wskuteFlch działania ulegają dźwiganiu i obniżaniu bez znaczących deformacji wewnętrznych, czyli zmian struktury. Skutkiem tych ruchów są transgresje i regresje płytkich mórz epikontynentalnych, czyli wkraczanie na obszar lądowy morza lub jego wycofywanie. Ponadto ruchy epejrogeniczne powodują zmiany baz erozyjnych na lądach, czyli zmiany najniższego poziomu do którego teoretycznie może dotrzeć erozja. Baza erozyjna ogranicza głębokość, do jakiej mogą wcinać się rzeki. Często cytowanym przykładem świadczącym o zmianach poziomu lądu oraz transgresji i regresji morza są kolumny świątyni Jowi- sza Serapisa koło Neapolu. Świątynia została zbudowana ponad 2000 lat temu na brzegu morskim. W średniowieczu była już zanurzona na głębokość kilku metrów, zaś w XVI wieku wynurzyła się, by ponownie na początku XX wieku dolne części kolumn znalazły się pod wodą.

Czytaj dalej

Zróżnicowanie stanu wyżywienia ludności

Śtręfagioduj nLe_dożywienia_obejmui_e_całą_południową-ezęśeAzji, Mamy przy tym do czynienia z pozornym paradoksem, strefa głodu obejmuje dwa kraje należące do największych na świecie producentów żywności – Indie i Chiny. Należy jednak pamiętać, że są to równocześnie jedne z najludniejszych i najgęściej zaludnionych krajów świata. Produkcja roślinna i zwierzęca wyrażona w bezwzględnych wartościach może się wydawać ogromna, ale w przeliczeniu na jednego mieszkańca jest stosunkowo niewielka. Chiny, na przykład są jiajwiększym-Tiaświecie.producentem mięsa (ogółem) – 29% pro- dukcji światowej, ale na jednego statystycznego mieszkańca przypada ząled®ie…5.1Jcg.mi5.są_roę/inie ( w Indiach odpowiednio 2,1% i

Czytaj dalej

Przyciąganie

Inaczej wygląda sytuacja na Półkuli Południowej, gdzie w strefie wiatrów zachodnich powstał Dryf Wiatrów Zachodnich opływający całą Ziemię. Łączy się z nim prąd Brazylijski, a oddzielają się od niego Peruwiański i Benguelski. Wokół Antarktydy przepływa Antark- tyczny Prąd Okołobiegunowy ze wschodu na zachód, który się oddziela od Dryfu Wiatrów Zachodnich i ponownie do niego powraca. Cyrkulacja wód na Oceanie Indyjksim na północ od równika ulega sezonowym zmianom w zależności od monsunów. Wzdłuż równika płynie Południoworównikowy prąd, który rozdziela się na Somalijski, kierujący się na północ i tworzący jeden obiekt, zaś drugi, prąd Mozambicki, kieruje się na południe ku Dryfowi Wiatrów Zachodnich, od którego u wybrzeży Australii oddziela się Zachodnioaustralijski.

Czytaj dalej

Konurbacja

Pełne kontrastów są wielkie miasta krajów trzeciego świata. Z no-woczesnymi konstrukcjami ze stali i szkła sąsiadują dzielnice nędzy, szałasów i lepianek. Nie inaczej wyglada Brasillia – miasto symbolizujące tryumf człowieka nad przyrodą. Stworzone od podstaw na deskach kreślarskich, zachwycające śmiałością i pięknem rozwiązań architektonicznych i absolutnie niefunkcjonalne.

Czytaj dalej

Skały

Skala jest to zespół minerałów jednego lub kilku rodzajów utworzonych w określonych procesach geologicznych. Ze względu na ich genezę dzielimy je na trzy typy: magmowe, osadowe i metamorficz- jie.

Skały magmowe. Powstają w wyniku zakrzepnięcia gorącego stopu krzemianowego, zwanego magma, występująćegó lokalnie’ w obrębie skorupy ziemskiej oraz w płaszczu górnym. Magma jest gorącą i ruchliwą materią, w której znajdują się gazy i przegrzane roztwory wodne. Składnikami magmy są: krzem, tlen, gliru-żelazo. sód, potas, wapń, magnez oraz pozostałe pierwiastki w mniejszej ilości. Gdy magma wydostanie się na powierzchnię ziemi, nazywana jest lawą. W zależności od miejsca krzepnięcia magmy skały te dzielimy na_głebinowe, wylewne iżyłowe. Natomiast ze względu na zawartość krzemionki dzielą się na kwaśne, obojętne i zasadowe. Skały kwaśne powstają z magmy bogatej w krzemionkę (ponad 60%), z tego powodir~Wy§Tępuje w nich liczniTlć^rcT^V~sKała’ćh’ obojętnych ilość krzemionki jest mniejsza i pozwala na wykrystalizowanie skaleni, ale nie wystarcza jej by powstał kwarc. Skały zasadowe powstają z magmy o bardzo małej ilości krzemionki. Skały kwaśne względu na dużą zawartość .kwarcu najczęściej^ są jasne, natomiast,..obojętne i zasadowe, w których wzrasta zawartość skaleni i minerałów ciemnych, przybierają ciemne barwy. Skały głębinowe ze względu na powolne stygnięcie charakteryzują się ładnie wykształconymi kryształami minerałów widocznymi gołym okiem – posiadają strukturę jawnokrystaliczną. Natomiast, gdy magma zastyga jako lawa na powierzchni ziemi, powstają wówczas skały wylewne, a proces stygnięcia przebiega szybko i składniki nie mają czasu na krystalizację. Gdy nie widzimy go-

Czytaj dalej