Miesięczne archiwum: Maj 2013

Pojęcie miasta

Pojęcie urbanizacji nie jest pojęciem jednoznacznym, może bowiem oznaczać: wzrost liczby ludności zamieszkałej w miastach, wzrost liczby miast, rozwój już istniejących ośrodków miejskich, przekształcanie się osad wiejskich w miasta, wprowadzanie w osadach wiejskich stylu architektonicznego typowego dla miast czy wreszcie upowszechnianie się tzw. miejskiego stylu życia, lub w zakresie struktury zatrudnienia – wzrost liczby ludności utrzymującej się z zawodów pozarolniczych. Prowadzenie badań porównawczych zdecydowanie utrudnia fakt, że brak jest jednolitej definicji miasta jako takiego. Istnieje cały szereg kryteriów, na podstawie których odróżnia się miasta od osiedli wiejskich.

Czytaj dalej

Dobowa rachuba czasu

Jeden obrót Ziemi wokół własnej osi odpowiada 1 dobie, z tego wynika^że obrót o 15° odpowiada 1 godzinie, a 1° odpowiada jLminutom. Należy pamiętać, że na jednym południku czas fe^sf jednakowy. Okres czasu^ jaki upływa między kolejnymi górowaniami .Słońca nad danym miejscem, to doba słoneczna trwająca przecięt- nie 24 godziny, w~óparciu o nią określa się czas słoneczny lub miej- scowy^JDługość doby słonecznej zmienia się okresowo, dlatego używa się średniej doby słonecznej równej 24 godzinom. Jeżeli na danym południku będziemy mieli południe, to za godzinęjgołudnie będzie na południku leżącym o 15° dalej na zachód od niego, a południk leżący o .15° dalej na wschód miał południe 1.godzinę wcześniej. W końcu XIX wieku uznano południk obserwatorium w Greenwieh za podstawowy do określania czasu -uniwersalnego (U.T.). Wyróżniono^ 24 strefy-czasowe, a południki^.strefowe zostały talTrozmieszczone, aby odpowiadąłypełnej -liczbie godzin w stosunku do południka Ó° Greenwieh. Szerokość każdej strefy wynosi ,15°. po 7,5° na wschód i na zachóJPidipohi go. Jest to najczęściej stosowana rachuba czasu, aczkolwiek niektóre państwa wprowadziły cząs. urzędowy, obowiązujący na ich obszarze w granicach nie zawsze odpowiadających grani- com stref .czasowych. Państwa o dużej rozciągłości równoleżnikowej stosują na swoim obszarze strefy czasu urzędowego o granicach odpowiadających granicom administracyjnym. Polska leży w strefie czasu środkowoeuropejskiegQ,_wyznaczonegO-przez’poiu- dnik l50-długoścrgeograficznej wschodniej. Tak więc czas w Polsce w ..stosunku – do obserwatorium w.Greenwich jest powiększony

Czytaj dalej

Procesy epejrogeniczne (Sądotwórcze)

Ruchy epejrogeniczne są to bardzo powolne ruchy pionowe skorupy ziemskiej o_charakterze odwracalnym i obejmujące duże obszary, nawet całe kontynenty,“które wskutek Ich działania ulegają dźwiganiu i obniżaniu bez znaczących deformacji wewnętrznych, czyli zmian struktury. Skutkiem tych ruchów są transgresje i regresje płytkich mórz epikontynentalnych, czyli wkraczanie na obszar lądowy morza lub jego wycofywanie. Ponadto ruchy epejrogeniczne powodują zmiany baz erozyjnych na lądach, czyli zmiany najniższego poziomu do którego teoretycznie może dotrzeć erozja. Baza erozyjna ogranicza głębokość, do jakiej mogą wcinać się rzeki. Często cytowanym przykładem świadczącym o zmianach poziomu lądu oraz transgresji i regresji morza są kolumny świątyni Jowi- sza Serapisa koło Neapolu. Świątynia została zbudowana ponad 2000 lat temu na brzegu morskim. W średniowieczu była już zanurzona na głębokość kilku metrów, zaś w XVI wieku wynurzyła się, by ponownie na początku XX wieku dolne części kolumn znalazły się pod wodą.

Czytaj dalej

Miasta współczesne

z licznymi rezydencjami, zlokalizowane są na peryferiach miasta. Jest to jedna z cech odróżniających miasta kolonialne od powstałych w późniejszym okresie, w których centrum miasta stanowi nowoczesna dzielnica administracyjna. Miasta niejednokrotnie ulegały zniszczeniom w wyniku działań wojennych i nie zawsze odzyskiwały swój pierwotny wygląd (jak to starano się uczynić w trakcie odbudowy historycznych dzielnic Warszawy). Do częstych widoków należą zabytkowe budowle otoczone całkowicie współczesną zabudową – są to relikty przeszłości świadczące o wielowiekowej tradycji miasta.

Czytaj dalej

Strefa umiarkowana

Ze strefy wyżów zwrotnikowych ciepłe powietrze kieruje się ku wyzśzym szerokościom geograficznym. Natomiast znad biegunów, gdzie panuje wysokie ciśnienie, na skutekistniejącyćh tam prądów zstępujących masy chłodnego powietrza poruszają się ku umiarko-wanym szerokościom. Powodują one wypychanie do góry mas po-wietrza zwrotnikowego, przyczyniaj ąc się~dó” powstania obszaru niżów umiarkowanych szerokości. Występują tam zawirowania powietrza, rozdz^ierające sfrcfę mskiego ciśnienia na pojedyncze ośrodki poruszające się w kierunku wschodnim. Obszar ten jest nazywany strefą wędrujących niżów. Wiatry podbiegunowe dzięki sile Ćoriolisa są odchylane w kierunku zachodnim, zaś ^wóTnikówe w kierunku wschodnim.

Czytaj dalej

Nowoczesna agrotechnika

– Nowoczesna agrotechnikaT – Uniezależnienie się od naturalnej żyzności gleb dzięki stosowaniu nawozów-sztucznych. ‚ – Sztuczna inseminacja bydła połączona ze staranną opieką weterynaryjną i eliminacją osobników o niekorzystnych cechach.

– System żywienia bydła w oparciu zarówno o naturalne pastwiska, jak i wydajne pasze treściwe. – PostępUjąća specjalizącja ^ospodarstw rolnych. – Zorganizowany svstem kształceniaxolników.

Czytaj dalej

Winogrona

Winogrona należą do najpopularniejszych owoców, spożywane są w stanie surowym lub przetwarzane na wino i soki. Uprawa koncentruje się w rejonie Morza Śródziemnego. Czołowymi producentami win są: Włochy, Francja, Portugalia i St. Zjedn. Ameryki. Suszone jagody winogron nazywamy rodzynkami, ich główni producenci to: Turcja, Grecja i St. Zjedn. Ameryki.

Szeroko rozpowszechniona jest uprawa bananów – typowej rośliny ldimatu gorącego i wilgotnego. Głównymi producentami i eksporterami są: Brazylia, Ekwador, Filipiny i Indie.

Czytaj dalej

Kolonizacja

Kolonizacja wielu, stosunkowo mało atrakcyjnych dla człowieka terenów, była następstwem gwałtownego naporu z zewnątrz, wypierającego rdzenną ludność w głąb obszarów dotąd nie zamieszkanych. Przykładem takiego procesu jest kolonizacja Ameryki Północnej, gdzie plemiona indiańskie były wypierane z ich naturalnych siedzib przez lepiej uzbrojonych i liczniejszych Europejczyków. Względy bezpieczeństwa były w przeszłości jednym z podstawowych czynników lokalizacji osad ludzkich, wiele miast powstawało w miejscach trudno dostępnych, chronionych przed ewentualnym napast-nikiem przez niedostępne pasma górskie, bagna lub koryta rzek.

Czytaj dalej

Funkcje miast. Czynniki miastotwórcze

Miasta odgrywały ogromną rolę w życiu społeczeństw już w czasach starożytnych. Niejednokrotnie stanowiły odrębne państwa (jak np. Ateny), były ośrodkami władzy i rozwoju kultury. Postaramy się usystematyzować podstawowe funkcje pełnione przez miasta, na wstępie jednak należy zastrzec, że funkcje miast ulegały przemianom wraz z rozwojem stosunków społeczno-gospodarczych. Zatem funkcje pełnione przez miasto współcześnie mogą się nie pokrywać z ich funkcją pierwotną. Ze względu na funkcje pełnione przez miasta możemy wyróżnić:

Czytaj dalej

Lądolody

Lądolody bywają nazywane też lodowcami kontynentalnymi, tworzą płaską lub wypukłą tarczę zbudowaną z łodu i śniegu o dużej miąższości rozpływającą się na wszystkie strony. Współcześnie lądolody występują jedynie na Grenlandii i Antarktydzie. Lądolód an- tarktyczny zajmuje około 13,5 min km2, a jego grubość wynosi 3000 m, a miejscami przekracza nawet 4000 m. Lądolód grenalandz- ki jest znacznie mniejszy i obejmuje obszar 1,7 min łon2 a jego grubość dochodzi do 2800-3300 m. Poruszające się masy lodu lądolodu docierają do mórz tworząc na płytkich morzach lodowce szelfowe w postaci pływającej płyty połączonej z lądem. Często od ich czoła odrywają się bryły, które pływają po morzach i oceanach jako góry lodowe docierające nawet do umiarkowanych szerokości geograficz-nych. Współczesne lądolody są pozostałością po epoce lodowej ma- jącej miejsce w plejstocenie. Wtedy to północna część Ameryki Pół-

Czytaj dalej

Zmiany ciśnienia

Zmiany ciśnienia następują również w poziomie. Wyróżniamy -jośrodki wysokiego i niskiego ciśnienia, zwane wyżami i niżami.

W wyżu barycznym ciśnienie wzrasta ku środkowi, zaś w. niżu.maleje. Tam, gdzie występują różnice ciśnień, istnieje naturalna dążność do ich wyrównania. Na skutek tego następuje ruch powietrza od ośrodka ciśnienia wysokiego ku niskiemu ciśnieniu, naszywany wiatrem.

Czytaj dalej

Metody przedstawiania rzeźby terenu

Istnieje kilka sposobów przedstawiania rzeźby terenu, do najczę-ściej stosowanych zaliczamy metodę poziomicową i hipsometryczną, istnieją również i inne.

Metoda kreskowa przedstawia rzeźbę terenu przy pomocy kresek. Opiera się ona na zasadzie, że im większe nachylenie zboczy, tym intensywniejsze zakreskowanie.

Około 150 lat temu powstała metoda poziomicowa, polegająca na zaznaczeniu jednakowych wysokości przy pomocy linii, zwanych poziomicami.

Czytaj dalej

Ogólna cyrkulacja powietrza

Masy powietrza znajdujące się w troposferze różnią się swoimi właściwościami fizycznymi, przede wszystkim temperaturą i wilgot-nością. W wyniku różnic gęstości mas powietrza, a zatem różnych ciśnień są one cały czas w ruchu. Przyczyną tego jest głównie^zróż-nicowane podłoże i jego nierównomierne ogrzewanie się. Oprócz tego m(^Wirowv^iemfi~będąca je~gćT następstwem sifar~Cori.olisa wpływają na ogólną cyrkulację powietrza wokół Ziemi. Dzięki temu następuje wymranarpowietrza pomędży różnymi strefami kuli ziem-skiej.

Czytaj dalej

Masy powietrza i fronty

Pod pojęciem masa powietrza rozumiemy część troposfery o pra- wie jednorodnych cechach fizyczno-meteorologicznych, jak tempe- raturar-wiłgatność i inne. Z geograficznego punktu widzenia wyróżniamy masy powietrza arlctycznego. polarnego, zwrotnikowego

i równikowego. W obrębie jednego typiTmaśy powietrza wyróżnić możemy odmiany: morska, tworzącą się nad dużymi zbiornikami wodnymi i kontynentalną, powstającą nad lądami. Strefy przej ścio we między dwiema masami powietrza o różnych właściwościach to fronty’atmosferyczne. Gdy masy powietrza przesuwają się, wraz z nimrprzesuwają się fronty. Gdy nad terytorium przesuwa się masa

Czytaj dalej

Podziałstref

Strefa tropikalna o stałej liczbie opadów – charakteryzują ją wysokie temperatury i stałe, wysokie opady w ciągu całego roku. Jest to strefa upraw: palmy oleistej i kokosowej, trzciny cukrowej, manioku i ryżu.

Strefa tropikalna o zmiennej liczbie opadów – charakteryzują ją wysokie temperatury i występowanie pory suchej, pozbawionej opadów (jednej lub dwóch). Jest to strefa upraw: kawy, herbaty, trzciny cukrowej, bawełny, kukurydzy, prosa i ryżu.

Czytaj dalej