Miesięczne archiwum: Sierpień 2013

Używki

Używki to produkty spożywcze pozbawione na ogół wartości odżywczych, oddziałujące na system nerwowy człowieka ze względu na zawartość związków chemicznych takich, jak kofeina, czy nikotyna.

Kawa jest otrzymywana z palonych nasion drzewa (krzewu) kawowego. Jest to roślina klimatu gorącego i wilgotnego, wymagająca żyznych gleb i bardzo wrażliwa na bezpośrednie nasłonecznienie – dlatego zwykle uprawia się ją pod osłoną wyższych drzew (łącząc w ten sposób uprawę dwóch roślin na jednym terenie). Kawa jest przedmiotem ożywionego handlu, a niektóre odmiany (np. słynna Błue Mountain) osiągają zawrotne ceny. Główni producenci kawy to: Brazylia (24,2% zbiorów światowych) i Kolumbia (11,2%). Uprawa kawy jest ponado rozpowszechniona w Afryce Równikowej (Wybrzeże Kości Słoniowej, Etiopia) i Azji Południowo Wschodniej.

Czytaj dalej

W przypadku krajów ubogich

rozwinięte, jak już wspomnieliśmy, chętnie przyjmują naukowców i wykfalifikowanych pracowników, zaoszczędzając w ten sposób znaczne sumy, jakie musiałyby wydatkować na ich edukację.

Na zakończenie warto by jeszcze wspomnieć o tym, jakie korzyści odnoszą państwa będące obszarami źródłowymi migracji. W przypadku krajów ubogich następuje nie tylko zmniejszenie bezrobocia, ale też emigranci pośrednio zasilają budżet państwa przysyłając znaczne sumy pieniędzy swoim rodzinom w kraju. Skala tego zjawiska często bywa niedoceniana, a przecież znany jest nam przykład ogromnych sum pieniędzy (dolarów), jakie wywożą z Polski „pseu- doturyści” z krajów b. ZSRR. , Jurystylca,-zambki3wa’’ jest bądź co bądź również formą okresowej migracji.

Czytaj dalej

Nad troposferą

W warstwie tej zawarta jest prawie cała para wodną. Troposfera jest warstwą, w której zachodzą procesy pogodowe, kształtujące kli-mat. Część dolna, do wysokości około 1-2 km, nazywana jest war-stwą graniczną, w której następuje ogrzewanie, ochładzanie i turbu-lencja pod wpływem powierzchni Ziemi.

Nad troposferą znajduje się warstwa przejściowa, nazywana tro- popauzą, nad którą znajduje się stratosfera, sięgająca do okojo 50 kffl nad powierzchnię Ziemi. Gązy, z któryclTsklada się w niej po-wietrze, zalegają poziomo i mieszają się ze…sobą. Warstwa ta jest uboga w par^wodną. D.o_wvsokoścLokoło 25 km temperatura wyrio- si około -55°C. powyżej następuje wzrost temperatury do około 0°C przy górnej granicy. W strato sferze znajduje się strefa o zwiększonej koncentracji ozonu (Q3), zwana ozonosferąr która wpływa na podwyższenie temperatury na skutek dokonujących się przemian tlenu w ozon7uwSniaiacvch ciepło. Ozonosfera jest odpowiedzialna

Czytaj dalej

Omawiając przyrodnicze i antropogeniczne czynniki

wśród dzieci, szerzenia się chorób i skracania przeciętnej długości życia. W tym momencie trzeba by zadać sobie pytanie o perspektywy wyżywienia wzrastającej liczby ludności świata. Według ohecnggo sta- _nu wiedzy występowanie na świecie stref głodu nie jest efektem osią-

gnięcia granicy możliwości produkcyjnych, a jedynie^nier^jonalnej gospodarki i niepełnego wykorzystania możliwości. Jak już wspomi-naliśmy, podniesienie poziomu produkcji rolnej jest możliwe dzięki zwieks_zeniu-areału-upr-aw- lub-intensvfikacji produkcji rolnej na ob-szarach już użytkowanych rolniczo. Zagospodarowywanie nowych gruntów (których znaczne obsżaryistniej ą w Australii i Ameryce Południowej) wymaga jednak kosztownych zabiegów agrotechnicznych. Rabunkowa gospodarka leśna na terenie Amazonii tylko pozornie rozwiązuje problem „głodu ziemi”/usuhięcie natufalnej szaty roślinnej pociąga za_sobą erozję gleby i konieczność sztucznego jej nawożenia. jWzrost produkcji żywności jest możliwy dzięki zwięk- szeniu osiąganychrpJB’xrów:^orówhanie plonów, JaTae“osiągająlcfaje europejskie z przeciętnymi plonami w krajach ekstensywnego rolnictwa, świadczy o istnieniu dużych, nie wykorzystanych rezerw. Pod- -niesienie poziormi-produkcji rolnei do takiego-iaki osiągnęły kraje .__wysoko rozwinięte.-..umożliwiłoby wyżywienie nawet ‚dwukrotnie większej liczby ludności. Oczywiście wymaga to znacznych nakładów finansowych i bez współpracy narodów świata wydaje się niemożliwe do zrealizowania.

Czytaj dalej

Mechanizmy atrakcji osadniczej

Mechanizmy atrakcji osadniczej na ogół rozpatruje się w trzech kategoriach – zdolności żywicielskiej, bezpieczeństwa bytu i stosunków społeczno-ekonomicznych.

Zdolność żywicielska – pod tym pojęciem rozumiemy zarówno zasoby przyrodnicze występujące na danym obszarze, jak i czynniki natury antropogenicznej. Najstarsze skupiska ludności powstawały nad rzekami, na obszarach żyznych gleb, w sprzyjającym rozwojowi rolnictwa klimacie. Przykładami obszarów tradycyjnego osadnictwa są: delta-Nilur-dLlt^-GangęsuTBrahmapufiy7NizinaChińska,_a_w_E_LLrO-r piejlolina Padu. JPierwsze^^gTprzemysłowe – a zarazem skupiska ludności – powstawały w miejscach obfitujących w źródła energii (pierwotnie hvła to również energia wód) i surowców naturalnych. Stopniowo rola czynników naturalnych jako atrakcji osadniczej zaczęła maleć, wzrosło natomiast oddziaływanie czynników społeczno- ekonomicznych. Szczególną atrakcję osadniczą stanowią wielkie miasta, nie tylko oferują możliwości zatrudnienia w rozwijającym się sektorze przemysłowo-usługowym, ale również stanowią nieograniczony wręcz rynek zbytu dla rozwijającego się rolnictwa. Zdolność żywicielska danego obszaru to w dzisiejszych czasach wypadkowa korzystnych warunków środowiska naturalnego, poziomu wiedzy technicz-

Czytaj dalej

Zagłębiająca się litosfera

różnych prędkościach rozsuwania. Rozsuwające się płyty mogą napierać na siebie, co doprowadzić może do ruchów górotwórczych – fałdowań lub jedna z nich będzie się podsuwać pod drugą (subduk- cja) w tzw. strefie subdukcji. Strefa ta odznacza się silną sejsmiką

wulkanizmem. W tym rejonie w dnach oceanicznych tworzą się również rowy oceaniczne. Zagłębiająca się litosfera schodzi coraz głębiej w asteno- sferę, gdzie ulega stopnieniu.

Czytaj dalej

jeziora dzielą się na:

– eutroficzne, których wody powierzchniowe są bogate w tlen i mineralne substancje odżywcze. Latem mają zielonkawe zabarwienie. Są tu korzystne warunki do rozwoju życia organicznego

– dystroficzne, których wody są ubogie w tlen i mineralne substancje odżywcze, natomiast bogate są w substancje pochodzące z niezupełnego rozłożenia szczątków organicznych. Często położone są w pobliżu torfowisk i mają brunatny odcień wody i kwaśny odczyn

Czytaj dalej

Front ciepły

Ciepła masa powietrza spotyka się z masą zimnego powietrza. Na powierzchni frontalnej tworzy się zachmurzeniejna skutek nasuwa-nia się ciepłego powiętrza nad.chłodne. Następuje kondensacja pary wodnej i powstaje pas zachmurzenia składający się~z chmur typu nimbostratus, altostratus, cirrostratus’ i cIrrus. Opady związane są głównie z nimbostratusami. rzadziej z altostratusami rmafąrcharak- ter ciągły (do kilkunastu godzin). W powietrzu chłodnym następuje spadek ciśnieniajjraz mogą występować mgły. Najsilniejsze wiatry wieją przed przejściem frontu, a następnie słabną. Po przejściu frontu ciepłego w zimie przy powierzchni ziemi wzrasta temperatura powietrza, natomiast latem sytuacja jest bardziej złożona.

Czytaj dalej

Budowa wnętrza Ziemi

Dzięki badaniom rozchodzenia się fal sejsmicznych w różnych rodzajach ośrodków, można określić budowę wnętrza Ziemi. W budowie wnętrza Ziemi wyróżnia się szereg koncentrycznych sfer zwanych geosferami.

Zewnętrzną~warstwę tworzy skorupa ziemska, która składa się z dwóch warstw. Dolną tworzą bazalty składające się z krzemianów i bogate w magnez, dlatego czasem używa się nazwy sima (pochodzącej od symboli pierwiastków krzemu i magnezu). Górna warstwa jest zbudowana głównie z, granit ów bogatych w krzemionkę l_glin_dlatego nosi nazwę( sial Warstwy te oddzielone są od siebie nieciągłością Conrada przebiegająca na głębokości.jodJLZ-25 km. Dolną granicą skorupy ziemskiej jesT~ nlećiągłość Mohorovicica (Moho), która przebiega na głębokości zazwyczaj 30 km pod kontynentami, zaś pod wysokimi górami na głębokości 50-70 km, natomiast pod oceanami zbliża się do 5-6 km poniżej dna oceanów. W obrębie skorupy ziemskiej możemy wyróżnić jej dwa typy: oceaniczny i kontynentalny. Skorupa oceaniczna jest charakterystyczna dla podłoża otwartych oceanów. Składa się na nią warstwa osadowa o grubości od kilkuset metrów do kilku kilometrów zale-gająca na zasadniczej warstwie bazaltowej. Skorupa kontynentalna jest złożona z warstwy osadowej na górze o grubości średnio kilku kilometrów, pod którą znajduje się warstwa granitowa, o grubości do kilkunastu kilometrów, a pod nią znajduje się warstwa bazaltowa.

Czytaj dalej

Wyższe szerokości geograficzne

Opady są głównym dostarczycielem wody na powierzchnię ziemi, natomiast osady atmosferyczne dostarczają około 20% wody. Wielkość opadów na Ziemi jest rozłożona nierównomiernie. Wynika to z takich czynników, jak ogólna cyrkulacja powietrza-w-tropo- sferze, ukształtowanie terenu, odległość od dużych zbiorników wodnych i od wpływu prądów morskich. Wiellcosć opadów jest zróżnicowana nie tylko przestrzennie, ale i czasowo. Średnia roczna ilość opadów na Ziemi .wynosi około 850 mm. Bardzo wysokie wartości opadów notowane sa w strefie okołorównilcowei sięgającej do 10° szerokości geograficznej północnej i południowej. Przyczyną jest duża ilość pary wodnej, w powietrzu oraz. istnienie prądów wznoszą- cychT Występują tu. dwukrotnie w ciągu roku deszcze zenitałne (dwukrotne górowanie Słońca nad tymi szerokościami). Roczne sumy opadów w tej strefie dochodzą do 2000 mm.

Czytaj dalej

Pierwsza rewolucja demograficzna

ludności rosnąć. Proces ten bywa określany jako „pierwsza rewolucja ^ demograficzna”. „Druga rewo]ueja~-demograficzna’’ rozpoczęła_-się w połowie XX wieku, dalszy postęp medycyny (a w Szczególności za- stosowanj^na”lJ^^kalęlmtybiofykow) _i opanowanie- najgroźniej–. szych epidemii wwolafe lawinowy spadek śmiertelności, przy równoczesnym zachowaniu wysokiej rozrodczości – zwłaszcza w krajach słabo rozwiniętych. Efektem był wzrost przyrostu naturalnego sięgają- cv 30 gromili , zjawisko to bardzo obrazowo nazwano eksplozją de- mograficzną aibo wybuchem bomby D. Wzrost liczbyTudnosctswiata na przestrzeni wiekow^charakteryzuje również wyraźne zróżnicowanie przestrzenne, będące efektem nie tylko ruchu naturalnego ludności (przez ruch naturalny rozumiemyzmiany zachodzące w’slrukturze ludności pod wpływem urodzeń, zgonówTzawierąnych oraz rozwiązywanych związków małżeńskich), ale również oddziaływania c-zynni- ków-śiodowiska przyrodniczego i zjawiska migracji.

Czytaj dalej

Kakao

Kakao to drzewo lub krzew o podobnych jak drzewo kawowe wy-maganiach, nie toleruje jedynie nadmiaru wody. Główni producenci to: Wybrzeże Kości Słoniowej (37,1%), Indonezja (15,2%), Ghana i Brazylia.

Herbata – jej uprawa była rozpowszechniona w Chinach już 2 tysiące lat p.n.e. Obecnie jest najbardziej popularną używką świata. Uprawiana w strefie klimatu zwrotnikowego i podzwrotnikowego, wymaga dużo ciepła (mało odporna na przymrozki) i regularnych, niezbyt obfitych opadów. Najwięksi producenci herbaty to: Indie (28,5%) i Chiny (23%), ponadto Sri Lanka, Kenia i Indonezja.

Czytaj dalej

Skały magmowe w Polsce

Skały magmowe w Polsce występują głównie w Sudetach i Tatrach. Często spotykane są granity_ występujące m.in. w Strzelinie, Śtrzegomiur-w okolicyJiudowy,-Zdrój, w Karkonoszach i Tatrach.” Gabra występuje w okolicy-Sobótki. i Nowej Rudy, profiry i melafiry

w rejonie,„Wałbrzycha, w Górach KaczawskichT–w^Ilumaćzowie i okolicy Krakowa. Jedyne miejsce występowania anJejzytówjznaj duje się w Pieninach. Pozostałe skały magmowe występują w bardzo wielu miejsca’cH~w”Sudetach.

Czytaj dalej

Zjawisko migracji ekonomicznych

‚Zjawisko migracji ekonomicznych jest powszechne również w czasach współczesnych, chociaż nie osiąga już tak wielkiej skali. Masowy napływ nielegalnych imigrantów jest bolączką krajów rozwiniętych. W przeszłości masowy napływ taniej siły roboczej mógł być rozpatrywany jako zjawisko korzystne i stanowiące podstawę rozwoju gospodarczego. Obecnie jednak, większość, nawet najbogatszych krajów świata boryka się z problemem bezrobocia i nie stwarza możliwości zatrudnienia własnym obywatelom. Inna sprawa, że bardzo często jest to tzw.-„be.zroboci_e_-Stmkturalne”, polegające na tym, że wprawdzie oferowane są^nńęjsca pracy, ale w zawodach nie zapewniających _ ani. wvsokiego_uposażenia. ani pozvcii społecznej. Oferty nie pókry- wają się ponadto z profilem wykształcenia osób poszukujących pracy, pojawiającą się w tej sytuacji lukę na rynku pracy często wypełniają imigranci z uboższych krajów. Przykładami współczesnych migracji

Czytaj dalej