Miesięczne archiwum: Październik 2013

Największe pogłowie owiec

Największe pogłowie owiec mają: Chiny (12%), Australia (12%), Iran, Nowa Zelandia, Indie, Turcja i Pakistan. Daje się tu zauważyć pewna prawidłowość, duże pogłowie owiec mają kraje mające znaczne obszary pustynne – gdzie z racji ograniczonej ilości paszy nie mogłaby się rozwijać hodowla bardziej wymagających pod tym względem zwierząt.

Największym na świecie producentem wełny jest Australia, gdzie na terenie Wielkiego Basenu Artezyjskiego na dużą skalę rozwinęła się hodowla owiec wełnistych. Na Australię przypada ponad 28% światowej produkcji wełny i blisko 50% światowego eksportu. Inni liczący się producenci to: Chiny (11%), Nowa Zelandia (10%), Rosja, Urugwaj i Wlk. Brytania. Towarem eksportowym są również futra karakułowe, ich główni dostawcy to: Turkmenia, Uzbekistan, Afganistan i Turcja.

Czytaj dalej

Australia

Do najsilniej zurbanizowanych Itr aj ów świata należą St. Zjedn. Ameryki. Proces urbanizacji, podobnie jak w Europie, rozpoczął się już w XIX wieku jako efekt zarówno rozwoju przemysłowego, jak i masowego napływu imigrantów z Europy. Znaczna część osadników za cel podróży wybierała właśnie duże miasta wschodniego wybrzeża. W miarę kolonizacji obszarów w głębi kontynentu powstawały nowe miasta, budowane zwykle w sąsiedztwie linii kolejowych i rzek. Podobny przebieg miały procesy kolonizacji Kanady. Obecnie w St. Zjedn. Ameryki ludność miejska stanowi ponad 75% ogólnej liczby mieszkańców (w Kanadzie ponad 76%).

Czytaj dalej

Urbanizacja to w dużej mierze zjawisko natury ekonomicznej

Jednym z niepokojących aspektów urbanizacji jest wzrost przestępczości i problem dehumanizacji życia. W stosunkowo nielicznej społeczności wiejskiej ludzie żyją na ogół w kręgu rodziny i znajomych, nie ma więc miejsca na anonimowość. Każdy, kto przekracza ustalone normy społeczne, musi się liczyć z konsekwencjami – łącznie z wykluczeniem poza nawias społeczności (właśnie ta presja środowiskowa jest zresztą jedną z częstych przyczyn emigracji do miasta). Miasto, nie bez powodu zwane „betonową dżunglą”, zapewnia anonimowość, a tym samym – przynajmniej pozorną, bezkarność. Narastająca fala przestępczości i jawna nieudolność organów porządkowych rodzi zjawisko znieczulicy społecznej. Ludzie zamykają się we własnych domach, unikają kontaktów z otoczeniem i nie reagują na przejawy agresji, o ile nie są skierowane przeciwko nim. Omawiając społeczne aspekty urbanizacji, warto wspomnieć o swoistym eksperymencie, jaki przeprowadziły władze krajów socjalistycznych. Tworzenie gigantycznych osiedli mieszkaniowych – klasycznych sypialni – miało spełnić dodatkowe zadanie. W bloku bliźniaczo podobnym do sąsiednich, w identycznych mieszkaniach, pełnych takich samych mebli (bo innych w sldepach nie było) miało nie być miejsca na podziały społeczne. Podobną politykę kwaterunkową – nastawioną na wymieszanie różnych grup i warstw społecznych, prowadziły po Rewolucji Październikowej władze ZSRR.

Czytaj dalej

Owca

Owca, to zwierzę, którego hodowla jest rozpowszechniona niemal na całym świecie, hoduje się je dla uzyskania wełny, skór, futer i mięsa, mniejsze znaczenie ma mleczny kierunek hodowli. Owce mają mniejsze wymagania paszowe niż krowy, a mnogość ras umożliwia hodowlę w bardzo zróżnicowanych warunkach klimatycznych.

ile w hodowli bydła mówi się o kierunku mięsnym i mlecznym, to w przypadku chowu owiec wyróżniamy kierunek nastawiony na produkcję wełny (owce wełniste) lub mięsa (rasy mięsne). Liczebność pogłowia owiec na świecie zmienia się skokowo, po okresie nieznacznego wzrostu w latach 1980-1990 ponownie zaczęło maleć. Jest to efekt rosnącej konkurencji pomiędzy hodowcami bydła

Czytaj dalej

Struktura użytkowania ziemi

W statystykach międzynarodowych opisujących stan zagospodarowania powierzchni ziemi wyróżnia się następujące formy jej użytkowania: – grunty orne – pola uprawne, ogrody, sady, winnice, ugory i odłogi.

– łąki i pastwiska – tzw. trwałe użytki zielone. – lasy – nieużytki – tereny zabudowane, przemysłowe, zajęte przez szlaki komunikacyjne, pustynie, wody śródlądowe, bagna, lodowce i obszary wiecznej zmarzliny oraz wysokie pasma górskie.

Czytaj dalej

Lasy

Przedmiotem handlu międzynarodowego są ponadto celuloza i papier. Największym producentem, ale i zarazem importerem, papieru na świecie są St. Zjedn. Ameryki.

Poważnym problemem światowej gospodarki leśnej jest ogólne za-nieczyszczenie środowiska. „Kwaśne deszcze” i nadmierne stężenie związków siarki i azotu w powietrzu powodują obumieranie drzew i zmniejszają ich odporność na choroby. Liczne, sztucznie nasadzane drzewostany są poważnie zagrożone przez szkodniki. Obsadzanie rozległych obszarów tym samym – na ogół cennym pod względem ekonomicznym – gatunldem drzew to stwarzanie idealnego siedliska dla pasożytów, które mają obfitość pożywienia przy braku naturalnych wrogów.

Czytaj dalej

W systemie trawiasto-odłogowym

Zanim człowiek świadomie zajął się hodowlą i uprawą roślin, źródłem jego pożywienia były upolowane zwierzęta i dziko rosnące rośliny. Zbieractwo i myśliwstwo – w krajach wysoko rozwiniętych traktowane jako sport, w swej czystej formie nadal występują wśród prymitywnych plemion Afryki, Azji i Ameryki Południowej czy Australii. Oswojenie zwierząt – którego nie należy mylić z pojęciem udomowienia – stało się podstawą rozwoju koczowniczego pasterstwa. Ludzie wraz ze stadami bydła przemieszczali się nieustannie w poszukiwaniu lepszych pastwisk i wody. Na pustynnych obszarach Afryki żyją obecnie koczownicze plemiona Nomadów, wędrowny wypas bydła prowadzą również ludy Azji (np. w Mongolii).

Czytaj dalej

Zagadnienie nadmiaru i deficytu światła

Zagadnienie nadmiaru i deficytu światła wiąże się ściśle z drugim rodzajem ograniczeń, które określamy jako bariery termiczne. Dzięki postępowi naukowo-technicznemu człowiek w dużym stopniu zdołał uniezależnić się od niekorzystnego wpływu wysokich bądź też niskich temperatur. Nadal jednak stosunki cieplne w sposób pośredni wpływają na jego życie i działalność gospodarczą. Strefy o małych zasobach energii słonecznej (obszary polarne i wysokogórskie) charakteryzuje ubogość świata roślinnego i zwierzęcego, oraz bardzo ograniczone możliwości rozwoju rolnictwa – stąd też ich mała gęstość zaludnienia (stosunek liczby ludności do pola powierzchni danego obszaru). Bariera termiczna spowodowana nadmiarem ciepła nie jest już tak jednoznaczna i pozostaje w ścisłym związku z warunkami wodnymi.

Czytaj dalej

Opady

Opady powstają, gdy chmury są na tyle rozbudowane, że siła gra-witacji przewyższa siły utrzymujące kropelki wody lub kryszTaEkrupy i grad. Opady powstają najczęściej z chmur znajdujących się w dolnym piętrze – warstwowych, z chmur warstwowych piętra śre-dniego oraz chmur kłębiastych burzowych wysoko rozbudowanych.

Powstawanie opadów związane jest z ruchami wznoszącymi powie- trza. Występują one w strefach frontów atmosferycznych oraz. na skutelrwznoszenia się powietrza wymuszonego ukształtowaniem te-renu. O deszczu mówimy, gdy.s padają kropelki wody o średnicy .większej niż 0.5 mm. ieżeli są one mniejsze, to jest to mżawka. Śnieg tworzy płatki, czyli zrośnięte ze sobą igiełki lodu. Spadające kryształki mogą ulec po drodze stopnieniu w przypadku dostatecznie dużej temperatury przy powierzchni ziemi i spadają w postaci kropelek deszczu. Kolejnym typem opadów jest grad spotykany latem. Jest to opad bryłek lodu, tzw. gradzin, o średnicy powyże] ^mm, najczęściej. połączony z opadem desżczu: Powstaje on, gdy kryształki lodu spadają z dużych wysokości z chmur burzowych pionowo rozbudowanych. Pokonują one dużą odległość, a po drodze rozrastają się do dużych rozmiarów. Gradziny są duże i ciężkie, dlatego szybko opadająi nie zdążą się roztopić w..cieplej szych warstwach^przy powierzchni ziemi. Na podobnej zasadzie powstają krupy są to nieprzezroczyste ziarenka lodowe o średnicy od 2-5 mm.

Czytaj dalej

Zagrożenie dla rozwoju rolnictwa

Nie wszystkie gleby żyzne są urodzajne, np. na obszarach deficytu wody nawet najbardziej żyzna gleba nie wyda obfitych plonów.

Zagrożenie dla rozwoju rolnictwa stanowią procesy degradacji gleby, często powodowane przez jej niewłaściwe użytkowanie. Procesy erozji gleby przebiegają szczególnie intensywnie na terenach o zróżnicowanej rzeźbie terenu. Woda spływająca po odkrytych stokach zmywa żyzną warstwę gleby odsłaniając nieurodzajną skałę rodzimą. Wszelkie formy wldęsłe – na przykład wąwozy na wyżynach lessowych, ulegają pogłębianiu. Wraz z postępującą erozją gleby przyspieszeniu ulegają procesy deflacji. Tak zwane „burze pyłowe” stanowią potencjalne zagrożenie również dla obszarów sąsiadujących z tymi, z których wywiewany jest materiał skalny. Co roku lotne piaski pochłaniają coraz to większe powierzchnie użytków rolnych.

Czytaj dalej

Petrografia

– petrograficzne – badające skały i określające w związku z nimi wydarzenia geologiczne, – stratygraficzne – mające na celu ustalenie kolejności zalegania warstw skalnych,

– tektoniczne – ustalające wydarzenia na podstawie niezgodności w ułożeniu warstw skalnych, – geomorfologiczne – zajmujące się badaniem powierzchniowych form Ziemi.

Ponadto badania geologiczne opierają się na metodach geofizycznych, dzięki którym można określać grawitację, magnetyzm ziemski, poznać bliżej zjawiska sejsmiczne a dzięki nim budowę wnętrza Ziemi. Badania geofizyczne pozwalają na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż surowców mineralnych.

Czytaj dalej

Jądro wewnętrzne

Kolejną sferą jest jądro zewnętrzne, które prawdopodobnie jest w stanie ciekłym. Poniżej niego od głębokości 5100 km do środka Ziemi rozpościera się jądro wewnętrzne, które przypuszczalnie jest w stanie stałym. Oba jądra zbudowane są najprawdopodobniej z żelaza z domieszką niklu, dlatego bywają one określane jako nife, a według dawnego nazewnictwa noszą nazwę barysfera. Wraz z głębokością obserwuje się wzrost gęstości materii. Średnia wartość dla całej Ziemi wynosi 5,53 g/cm3. Gęstość warstwy granitowej w skorupie ziemskiej wynosi około-2,7 g/cm3, a warstwy bazaltowej od 3- -3,4 g/cm3. W dolnych partiach płaszcza górnego jest to 4,5 g/cm3, w płaszczu dolnym wzrasta do 6,6 g/cm3, aby w jądrze zewnętrznym dojść do 12, a w jądrze wewnętrznym do 17 g/cm3. .Oprócz wzrostu gęstości następuje też wzrost ciśnieniajdo około 3600 000 atm „w centrum, a 1 milion atmlestiuż~na głębokości.2200 km. Średni wzrost ciśnienia to 1 atm co 3,7~m7Poza tym wraz z głębokością następuje wzrost temperatury. Szacuje się, że w jądrze wewnętrznym panuje temperatura rzędu 5000°C, a niewykluczone jest, że osiąga dwukrotnie wyższą wartość. Wzrost temperatury jest charakteryzowany przez gradient geotermiczny, czyli przyrost temperatury w stosunku do określonego wzrostu głębokości. Średnia wartość dla skorupy ziemskiej wynosi 30°C/1 km. Innym wskaźnikiem jest stopień geotermiczny i jest to przyrost głębokości wewnątrz Ziemi, jakiemu towarzyszy wzrost temperatury o 1°C. Wartość średnia dla skorupy ziemskiej to 33 m/l°C. W Polsce waha się on od 33 m na Kujawach do 96 m w Piszu.

Czytaj dalej

Zasoby siły roboczej

i gazu ziemnego. Częstym zjawiskiem jest budowanie przy zakładach przemysłowych własnych elektrowni, jeśli lokalizowane są na obszarach słabo zagospodarowanych i brak jest możliwości korzystania z już istniejących źródeł energii.

Zasoby siły roboczej – mimo postępującej mechanizacj przemysłu praca ludzka nadal jest czynnikiem, który odgrywa istotną rolę. Szczególnie korzystna dla przedsiębiorstwa jest lokalizacja w rejonach, gdzie występują znaczne nadwyżki siły roboczej, ponieważ konieczność sprowadzenia robotników z odległych terenów oznacza dodatkowe koszty (budowa domów dla pracowników, organizacje zaplecza usługowego itp.). O ile więc w przeszłości występowało zja-

Czytaj dalej

Falowanie

Ruch wody wywołany wiatrem nazywamy falą wiatrową. Powstaje ona pod wpływem uderzania mas powietrza o powierzchnię wody. Średnie wysokości fal na pełnym morzu wynoszą 6 m przy długości 50-100 m, lecz mogą dochodzić do 20 m przy długości 400 m w cza-

sie silnych wiatrów. Innym typem są tsunami, czyli fale wywołane wstrząsami sejsmicznymi lub wybuchami wulkanów. W zależności od siły powodują powstanie takiej fali mogącej osiągać długość do 2000 km i poruszającej się z prędkością do 950 km/godz. Fale mają stosunkowo niewielką wysokość na oceanie, lecz na płytkich wodach następuje ich spiętrzenie do 30-40 m. Czas trwania takiej fali może dochodzić nawet do kilku godzin. Fale tego typu mają bardzo dużą siłę i powodują ogromne zniszczenia w momencie, gdy docierają do wybrzeży.

Czytaj dalej

Dziedzina połowów morskich

Wbrew popularnym swego czasu teoriom rybołówstwo nie jest cu-downym środkiem na rozwiązanie problemów żywnościowych świata. Są oczywiście na świecie kraje, w których ryby stanowią istotny element diety mieszkańców (np. Japonia). Niemniej jednak szacuje się, że zwiększanie liczby odławianych ryb może spowodować zachwianie równowagi ekologicznej mórz i oceanów (już obecnie konieczne stało się wprowadzenie ograniczeń w połowach niektórych gatunków ryb). .Rybołówstwo należy przy tym do najbardziej kosztownych, metod pozyskiwania żywności, utrzymanie flotylli statków rybackich i statków przetwórni wymaga znacznych nakładów finansowych. Wyczerpywanie się zasobów łowisk stanowiło niejednokrotnie powód konfliktów międzynarodowych i oskarżeń o naruszenie wód terytorialnych (wystarczy przypomnieć słynne „wojny dorszowe” na Morzu Północnym). Dziedziną rybołówstwa, mającą znaczne możliwości rozwoju, jest połów bezkręgowców. – np. kryla. W niewielkim stopniu, jak na razie, człowiek wykorzystuje roślinność morską, głównie jako surowiec dla przemysłu i pasze zwierzęce. Warto dodać ,że ryby odławia się nie tylko dla celów spożywczych, gatunki o małych wartościach smakowych i tzw. rybi drobiazg są wykorzystywane między innymi do produkcji mączki rybnej – dodatku do pasz i nawozów sztucznych.

Czytaj dalej