Miesięczne archiwum: Listopad 2013

Ryż

Ryż jest drugim pod względem powierzchni upraw zbożem świata (ponad 21% ogólnej powierzchni zajętej pod uprawę zbóż). Jest „główną rośliną żywieniową strefy z wrotnikoweji^od zwrotnikowej. Wymaga dużych i 1 ośc i wody, dlatego pola uprawne zalewa się wodą

– najczęściej doprowadzoną w sposób sztuczny – obniżając jej poziom tylko na czas zbiorów. W gorącymidimacie (25-3fl!C)jnpżliwe jest uzyskanie nawet trzech zbiorów w ciągu roku. Ponad 50% światowej produkcji ryżu pochodzi^ż dwócb krajów^Chin (55%) ijndii _(22%.)- -Liczącymi się producentami są ponadto: Bangladesz, Indonezja, Tajlandia (główny eksporter ryżu). Wietnam.. Główne rejony

Czytaj dalej

Mapy inżynieryjne

– tematyczne (specjalne), przedstawiające jeden lub kilka elemen-tów będących główną treścią mapy. Wśród nich możemy wyróżnić:

– mapy przedstawiające zjawiska przyrodnicze takie jak klimat, gleby, geologia, hydrografia itp. – mapy przedstawiające zjawiska społeczno-gospodarcze, takie, jak: przemysł, uprawy, osadnictwo, komunikacja, surowce itp.

– mapy inżynieryjne, np. mapy urbanistyczne, górnicze i inne o znaczeniu technicznym. Wszelkimi pomiarami Ziemi zajmuje się geodezja, która wykonuje dwa podstawowe pomiary: a mianowicie wyznacza położenie punktów na Ziemi w oparciu o triangulację oraz określa ich wysokość dzięki niwelacji. Dzięki takim pomiarom uzyskuje się szczegółowe plany i mapy. Nowoczesnymi sposobami tworzenia map są metody fotogrametryczne, bazujące na zdjęciach fotograficznych wykonywanych z powierzchni ziemi, z samolotów i satelitów. Zdjęcia mogą być wykonywane w różnych zakresach widma, zarówno widzialnego, jak i niewidzialnego (bardzo często w podczerwieni, dla której noc czy

Czytaj dalej

Rola czynników naturalnych

Rola czynników naturalnych malała na przestrzeni dziejów. Dzięki postępowi naukowo-technicznemu przełamana została bariera klimatyczna, czego przykładem może być przemysł włókienniczy. W przeszłości przędzalnie bawełny mogły być lokalizowane tylko na terenach o małej wilgotności powietrza – nadmiar wilgoci niekorzystnie wpływał na jakość uzyskiwanej przędzy. Dlatego też południowe obszary Stanów Zjednoczonych, gdzie istniały największe w kra-

Czytaj dalej

Rośliny włókniste

Rośliny włókniste to grupa roślin dostarczających włókien przędnych do produkcji tkanin, znajdują one również zastosowanie w ta- picerstwie i powroźnictwie. Na masową skalę uprawianych jest zaledwie kilka, z ponad 200 znanych gatunków, roślin włóknistych.

Bawełna, uprawiana od tysiącleci, doczekała się wielu odmian róż-niących się wydajnością i wymaganiami środowiskowymi. Jest rośliną ldimatu ciepłego, nie lubi przymrozków, wrażliwa jest na brak wody – choć istnieją również odmiany dobrze plonujące się w ldimacie suchym. Nadmiar wilgoci jest niepożądany w okresie zbiorów. Bawełnę zbiera się najczęściej ręcznie, specjalistyczne maszyny są spotykane tylko na dużych plantacjach (np. w St. Zjedn. Ameryki i w Australii). Wypierana przez włókna sztuczne, w ostatnich latach bawełna odzyskuje popularność, a zbiory światowe wykazują tendencję wzrostową. Główne regiony uprawy baweły to: „pas bawełniany” (cotton belt) w południowych stanach St. Zjedn. Ameryki, Nizina Chińska, dorzecze Indusu, Dekan, Azja Środkowa i dolina Nilu. Czołowi producenci bawełny to: Chiny (21,7%), St. Zjedn. Ameryki (15,7%) i Indie (14,7%). Bawełna dostarcza nie tylko włókien, ale również ziarna, które jest cenionym źródłem oleju (istnieją nawet specjalistyczne plantacje nastawione na produkcję oleju).

Czytaj dalej

Szerokości umiarkowane

Szerokości-umiarkowane (do 60°) cechują opady_jad._250- -1000 mnTrocznieranrartak-duże~zróznic^^ odległość obszarów odjnórz i oceanów oraz rzeźba terenu. Największe opady spadają na zachodnie wybrzeża.

W strefach powyżej 60° szerokości geograficznej opady wynoszą poniżej 250 mm, a na niektórych obszarach nawet poniżej 100 mm rocznie.

Obszarami o dużych ilościach opadów są obszary górskie oraz monsunowe. Największe wartości opadów zostały zarejestrowane u podnóża Himalajów i przekraczały wartość 20 000 mm, co~jest związane z monsunem letnim i opadami powstaj ącymi naprzeszko- dzie orograficznej. Obszary znajdujące się w tzw. cięniu_apadowym po zawietrznej stronie gór w skrajnych przypadkach są pustyniami. Obszarami o najmniejszej ilości opadów są wspomniane wcześniej strefy zwrotnikowe i obszary okołobiegunowe, czego przyczyną jest mała ilość pary wodnej w powietrzu. W strefie zwrotnikowej, gdzie panują wyże, występują obszary skrajnie suche jak pustynie, np. Sachara i Kalahari. Należy dodać, że wpływ na zwiększenie opadów mają ciepłe prądy morskie, nad którymi zachodzi konwekcja,^ natomiast zimne prądy morskie wpływają na zmniejszenie się ilości opadów, a na terenach, obok których one przepływają, powstają pustynie.

Czytaj dalej

Wilgotność powietrza

Promieniowanie słoneczne docierające do powierzchni Ziemi jest przyczyną parowania.. Dzięki temu do atmosfery dostaje się para wodna. Największa jej, ilość znajduje się .nad oceanami i morzami, jeziorami jjbagnami. Znacznie mniej pary wodnej jest nad gruntem czy też nad górną granicą szaty roślinnej. Największa ilość pary wodnej, bo aż 99% występuje w atmosferze do. wysokoścrli:-l2 km, natomiast w warstwie do 1,5 km jest jej około 50%. W zależno- ścL_o.cL.sz,er.okp.ści geograficznej jej ilość jest zmienna. Najwięcej znajduje się jej w-s trefie – równikowej i wartość ta maleje w kierunku biegunów, jak i ze wzrostem wysokości oraz wraz ze wzrostem odległości od zbiorników wodnych. Wilgotność powietrza jest to zawartość pary wodnej w określonej obietości póMeTfża:W’przvpad- ku, gdy jest ona wyrażona w gramach na 1 mjpowietrza. jest to wil- goimosć bezwzględna. Natomiast, gdy określony jest stosunek aktualnej ilości pary wodnej doilości, która by nasyciła powietrze^rda- nęi temperaturze, jest to wilgotność względna, wyrażana w procen- Jtach. Powietrze nasycone osiąga wartość 100%. W zależnosci od temperatury powietrza . może_.ono wchłonąć ściśle określoną ilość pary wodnej. Przykładowo w temperaturze 0°C .w. 1 m3 powietrza może być jej 4,9 g, natomiast w temperaturze 50°C aż 30,4 g. Jak więc im wyższa temperatura powietrza tym większaTtoŚcpary wod- nej może być w mriTżawartaT W przypadku, gdy powietrze będzie ulegać ochłodzeniu, najczęściej na skutek prądów wznoszących, za-wartość- pary wodnej, j aka może być w, nim zawarta, będzie ulegać umniejszeniu,, ąż w pewnym momencie okaże się, że wystąpi nad-

Czytaj dalej

Wody podziemne

Wody znajdujące się pod powierzchnią terenu nazywane są wodami podziemnymi. Szacuje się, że jest ich około 60 min łan3, z czego znaczna ich część to wody głębinowe, które nie biorą udziału w krążeniu wody. Woda opadowa nie tylko paruje czy spływa, ale również wsiąka w podłoże. Zależne jest to od ilości wody spadającej na dany teren i parowania, ukształtowania terenu, przepuszczalności skał i szaty roślinnej. Jednak najważniejsza jest tu skała stanowiąca podłoże. Skały osadowe luźne charakteryzują się tym, że nie stanowią dużej bariery dla wody. Natomiast skały zwięzłe nie pozwalają na swobodny przepływ, a jest on niemożliwy w skałach litych, jeżeli nie posiadają sieci szczelin. Przesączająca się woda zatrzymuje się na warstwie skał nieprzepuszczalnych i dalej wypełnia warstwę przepuszczalną. Tworzy się w ten sposób warstwa wodonośna. W przypadku, gdy warstwa wodonośna sięga powierzchni ziemi i zostanie

Czytaj dalej

Metoda kropkowa

– izohipsy, czyli linie przedstawiające jednakowe wysokości, czyli poziomice, – izotermy, czyli linie łączące punkty o jednakowych temperaturach,

– izohiety, linie łączące punkty o jednakowych opadach, – izobaty, linie łączące punkty znajdujące się na tej samej głęboko-ści w zbiornikach wodnych,

– izobary, linie łączące punkty o jednakowym ciśnieniu i wiele in-nych. Metoda kropkowa charakteryzuje się tym, że przy pomocy kropek przedstawia się liczbę obiektów danego zjawiska, umieszczając kropki tam, gdzie ono występuje. Każda kropka ma ściśle określoną wagę, np. jedna kropka odpowiada jednemu tysiącu osób. Gęstość kropek na mapie daje obraz rozmieszczenia zjawiska. Czasami spotyka się kropki

Czytaj dalej

Skład i budowa atmosfery

Atmosfera jest to powłoka gazowa Ziemi składająca się z azotu, który stanowi 78,09%, tlenu – 20,9% oraz z gązów.szlachetnych, jak argon, hel, krypton, ksenon oraz tlenki azotu, siarki i węgla oraz ozon. Zawarty w atmosferze C()2, pochodzący między innymi ze spalania paliw kopalnych jest odpowiedzialny za efekt cieplarniany. Jest on m.in.jniezbędny do fotosyntezy roślin.

Czytaj dalej

Wzrost zatrudnienia

się dopiero później. Kolejne „rewolucje przemysłowe” oraz intensy- fikacja produkcji rolnej umożliwiły odpływ ludności z sekt.ora_pier.w-. szego. Zjawisko to, a w szczególności rozwój sektora handlu, i usług.

Wzrost zatrudnienia w III sektorze jest typowy dla tzw. społeczeństw postinSustriainyclf- gdzie w efekcie postępu technicznego i zastosowania nowych, bardziej wydajnych technologii, możliwe jest ograniczenie liczby zatrudnionych w przemyśle. Kraje wysoko rozwinięte dysponują ponadto rozbudowanym rynkiem zbytu, zarówno dla wszelkiego rodzaju towarów, jak i usług, co stymuluje rozwój III sektora.

Czytaj dalej

Rybołówstwo

Pojęciem rybołówstwa – jako działu gospodarki – powszechnie określa się nie tylko pozyskiwanie ryb drogą odłowu w zbiornikach wodnych, ale również pozyskiwanie bezkręgowców i roślin wodnych w celach spożywczych i przemysłowych. Formą rybołówstwa jest rybactwo – świadoma i zorganizowana hodowla organizmów wodnych w naturalnych lub sztucznych zbiornikach. Rybołówstwo zwyczajowo dzielimy na morskie i śródlądowe. Rybołówstwo i rybactwo śród- lądowe dostarczaja^około~lQ% ogólnej masy odławianych na święcie ryb, ich rola jednak z roku na rok maleje w związku ze wzrastającym zanieczyszczeniem rzek i jezior. Niezmienną popularnością cieszy się natomiast od lat wędkarstwo – sportowo-rekreacyjna wersja rybołówstwa.

Czytaj dalej

Miraże

Następnym zjawiskiem są zorze polarne występujące,na wysokości od 100 do 400 łon, a sporadycznie do 1200 łon. Można je obserwować nad terenami znajdującymi się na dużych szerokościach geograficznych. Wskutek bombardowania górnych warstw atmosfery^jektrona- mi i protonami wyrzucanymi przez Słońce następuje luminiscencja rozpędzonych gazów w jonoslerze lub egzosferze. Powstają wtedy barwne, świetliste obłoki o barwie białej, żółtej i zielonej, zaś w nieco niższych szerokościach o barwie czerwonej, niebieskiej i fioletowej..

Czytaj dalej

Procesy wulkaniczne

Wydostająca się z wnętrza Ziemi magma, po wydostaniu się na po-wierzchnię nosi nazwę law y. Wydostająca się lawa gromadzi się wokół miejsca, z którego się wydostaje i tworzy stożki o różnym nachyleniu, nazywane wulkanami lub pokrywy skał wylewnych – trappy. Składnikami lawy są tlenki krzemu, glinu, krzemiany, glinokrzemia- ny i gazy. W zależności od zawartości krzemionki w lawie wyróżniamy lawę kwaśną i zasadową. Temperatura wydostającej się lawy dochodzi do 1100-1400°C. Lawa kwaśna jest bogata w krzemionkę, posiada dużą lepkość i dlatego płynie powoli, nie szybciej niż kilka kilometrów na godzinę .Tworzy jasne skały jak riolity czy porfiry La-

Czytaj dalej

Transport

Transport – odgrywa w przemyśle ogromną rolę, zapewnia dowóz surowców i pracowników, oraz przewóz gotowych wyrobów. Rola transportu jest oczywiście zróżnicowana w poszczególnych gałęziach przemysłu, minimalizacja jego kosztów jest szczególnie istotna w przypadku działów dostarczających wyrobów wielkogabarytowych. Właśnie ze względu na koszty transportu zakłady przemysłowe lokalizuje się w sąsiedztwie rejonów eksploatacji złóż i rynków zbytu, jak również w sąsiedztwie naturalnych szlaków komunikacyjnych (porty morskie i rzeczne) i węzłów kolejowych (drogowych).

Czytaj dalej